Kinderopvang telt nu echt mee

Het coronavirus blijft nog rondwaren. De verwachting is dat we minstens een jaar rekening moeten houden met lokale uitbraken en ons leven dus moeten aanpassen vanwege besmettingsgevaar. Iedereen moet als het even kan voor­al blijven thuiswerken, zo heeft minister-president Rutte opgeroepen. Ook dan blijft kinderopvang van wezenlijk belang.

De wekenlange lockdown in maart en april en het gedwongen thuiswerk heeft duidelijk gemaakt dat in veel gezinnen de spanningen toenamen. Kinderopvang en scholen moch­ten alleen kinderen van ouders in essentiële beroepen opvangen, andere ouders raakten onthand en voelden aan den lijve (opnieuw) hoe belangrijk kinderopvang is.

‘Nu de waarde van kinderopvang voor iedereen duidelijk is, vraagt de politiek zich meer en meer af waar goede kinderopvang aan moet voldoen.’

Zo sprak ik een huismakelaar die noodge­dwongen haar vierjarig zoontje mee moest nemen naar huisbezichtigingen door poten­tiële kopers. Hup op de achterbank en hup, mee het huis in. Bij andere gezinnen namen de spanningen rond man/vrouw-verhoudin­gen toe. Allebei thuis werken klinkt mooi, maar hoe verdeel je onderling niet alleen de beide werktijden goed, maar ook de zorg voor de kinderen?

UITGEBREID BEDANKT

Ook de politiek is helemaal om en ziet het enorme belang van goede kinderopvang nu in, zelfs de twijfelaars. En een niet-twijfelaar als premier Mark Rutte, voor wie kinderop­vang nooit belangrijk genoeg was om te noe­men, heeft in zijn corona-persconferenties uitgebreid de kinderopvang bedankt voor de noodopvang tijdens de crisis. Hetzelfde geldt voor koning Willem-Alexander en ex-staats­secretaris voor kinderopvang Tamara van Ark.

Nu de waarde van kinderopvang voor ieder­een duidelijk is, vraagt de politiek zich meer en meer af waar goede kinderopvang aan moet voldoen. Hoe helpen we ouders en jon­ge kinderen het best?

BELASTINGAFFAIRE

Dwars door corona heen lopen twee andere zaken: allereerst de affaire rond de kinderop­vangtoeslagen. De Belastingdienst heeft ou­ders jarenlang geteisterd door ze onterecht te verdenken van fraude met kinderopvangtoe­slagen, deels trouwens op druk vanuit de po­litiek zelf, die de burger in principe wantrouwt en daarom bij de invoering heeft gehamerd op ‘fraudevrije’ toeslagen.

Het systeem van kinderopvangtoeslagen via de Belastingdienst is inmiddels vrijwel on­houdbaar geworden, nadat media (Trouw en RTL Nieuws) en Kamerleden (Omzigt en Leijten) zich als terriërs in de affaire hebben gebeten.

Wat ook speelt, zijn de problemen in het pri­mair onderwijs. Werkdruk, personeelstekor­ten en achterblijvende prestaties van zowel het onderwijs als de leerlingen. Nederland daalt al jaren op de internationale lijstjes van onderwijskwaliteit, de achterstanden van leerlingen nemen toe en de succesvolle voorschoolse educatie die de kinderopvang aanbiedt, wordt vaak weer teniet gedaan in de eerste twee jaren van de basisschool. Van ‘kansen voor iedereen’ is geen sprake.

ONTWIKKELINGSKANSEN

De huidige stand van zaken heeft geleid tot twee bijzondere rapporten en een kabinets­brief, die net voor de zomer verschenen. Al­lereerst is er een groot ambtelijk onderzoek geweest naar het toeslagenstelsel, in het IBO-rapport Deeltijdwerk. Hierin zijn een aan­tal beleidsopties rond kinderopvang opgeno­men. De belangrijkste is dat het kabinet wil onderzoeken hoe crèches en gastouders in de naaste toekomst met publiek geld betaald kunnen worden in plaats van via vergoedin­gen aan ouders.

IBO staat voor interdepartementaal beleids­onderzoek, de onderzoeken worden gebruikt bij toekomstige kabinetsformaties. Het rap­port is naar de Tweede Kamer gestuurd, begeleid door een kabinetsbrief van de mi­nisters Van Engelshoven (onderwijs) en Kool­mees (sociale zaken) en (nu ex-)kinderop­vangstaatssecretaris Van Ark (sociale zaken). In de brief nemen ze feitelijk afscheid van het toeslagenstelsel.

‘Het kabinet wil concrete scenario’s ontwikkelen voor alternatieve inrichtingen van het stelsel voor ondersteuning van gezinnen met jonge kinderen.’

Het kabinet wil concrete scenario’s ontwik­kelen voor alternatieve inrichtingen van het stelsel voor ondersteuning van gezinnen met jonge kinderen, schrijven de bewindsperso­nen. Een verbeterd stelsel stimuleert ouders om actief te blijven op de arbeidsmarkt, ont­zorgt ouders en is eenvoudiger en beter uit­voerbaar. Bovendien kan een ander stelsel mogelijk extra betekenis krijgen voor de ont­wikkeling van kinderen.

VIER SCENARIO’S

Meteen zijn ambtenaren daarop aan de slag gegaan om te onderzoeken wat de mogelijk­heden zijn voor een ander stelsel. Zij hebben de scenariostudie vormgeving kindvoorzie­ningen (SVK) gemaakt. Het is een tussen rapportage, het definitieve rapport verschijnt deze winter, die inzicht geeft over de voor- en nadelen van vier scenario’s voor toekomstige kindvoorzieningen.

De scenariostudie gaat over de voorzienin­gen voor (ouders van) kinderen van 0 tot 12 jaar en heeft betrekking op verlof, kinderop­vang én het primair onderwijs. Belangrijke uitgangspunten zijn:

• de ontwikkeling van het kind staat voorop

• voldoende keuzevrijheid

• jonge gezinnen worden zoveel mogelijk ondersteund in de combinatie arbeid en zorg

• stimulering van arbeidsparticipatie van vrouwen, minder deeltijdwerk

• eenvoudig stelsel

METEEN AFGEBLAZEN

In scenario Nul verandert er niets aan de huidige situatie. Dit wordt meteen afgebla­zen, het heet niet voor niks Nul. In scenario 1 staan alternatieven voor de huidige kinderop­vangtoeslag. Het moet allemaal eenvoudiger. Dit scenario gaat uit van financiering via een uitvoerder in plaats van de ouders, denk aan DUO. Maar met dit scenario bieden we kin­deren nog geen betere ontwikkelkansen en het levert ook geen hogere kwaliteit van het basisonderwijs op.

Interessanter zijn daarom scenario’s 2 en 3, vindt ook het kabinet. Het tweede scenario moet de toegankelijkheid van de kindvoorzie­ningen vergroten. Het beoogt de ontwikkeling van kinderen en het combineren van werken en zorgen voor alle ouders te bevorderen. Hierbij gaat het om een aantal gratis dagde­len/dagen en een betere aansluiting van kin­deropvang op het primair onderwijs.

De meest vergaande ideeën, in scenario 3, gaan richting een integrale kindvoorziening. Dan vindt er meer samenwerking tussen – of zelfs een integratie – van onderwijs en kinder­opvang plaats. Dit moet de ontwikkeling van kinderen optimaliseren, de toegankelijkheid van kinderopvang voor alle gezinnen borgen en daarmee de arbeidsparticipatie verhogen.

ALGEMEEN TOEGANGSRECHT

Scenario 3 betekent een algemeen toegangs­recht tot kinderopvang voor alle kinderen. Het richt zich op sluitende dagarrangementen voor kinderen in verschillende leeftijdsgroe­pen (0-6 jaar en 6-12 jaar). Dit scenario sluit helemaal aan op voorstellen van het platform Toekomst van Arbeid, die ook deze zomer het licht zagen. Het platform is een samenwer­king van topfiguren uit onderwijs, kinderop­vang én werkgevers. Zij willen toe naar een voorziening voor kinderen van 0-6 jaar (de speelleerschool) en een brede school voor kinderen van 6-12 jaar.

Een van de aanbevelingen is breed toegan­kelijke kinderopvang, twee dagen in de week voor alle kinderen van nul tot zes jaar. En een brede schooldag, waarin onderwijstijd en op­vangtijd flexibeler in elkaar overlopen, met 840 uur onderwijstijd en 360 uur brede talen­tontwikkeling voor kinderen tussen 6 en 12 jaar. De brede-schooldag moet ook ouders in staat te stellen werk- en zorgtaken beter te combineren. Kortom, de kinderopvang is vol­op in beweging. En niet alleen door corona.

Auteur: Aart Verschuur is redacteur van KindVak Ma­gazine

Deel Kinderopvang telt nu echt mee

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Over KindVak nieuws

KindVak werkt met een aantal vaste redacteuren, die ons redactieteam vormen. Daarnaast zijn we altijd op zoek naar gastredacteuren.

De verantwoording voor ingebrachte teksten liggen bij de auteurs van deze teksten.

Het redactieteam van KindVak

Lees het nieuws per categorie

Beurs nieuws

Branche nieuws

Meld je aan voor de KindVak nieuwsbrief

Waar ontvang jij je updates het liefst?

Natuurlijk spelen! Tips & tricks voor duurzame & groene buitenspeelruimtes

Spelenderwijs leren en ontdekken, dat gun je ieder kind! Daarom realiseren wij bij Van Vliet Duurzaamhout veilige, groene buitenruimtes. Of je nu kiest voor

Mede mogelijk gemaakt door crowdfunding

Ondernemer Marielle Hettinga had een plan: een groene kinderopvanglocatie. De bank zag er geen heil in. Toch is ze gestart, dankzij crowd funding.

Hoe ga je krimpgebieden tegen? Kijk over de muren van de organisatie heen!

In krimpgebieden dreigen voorzieningen voor kinderen te verdwijnen, terwijl deze essentieel zijn om die gebieden ‘levend’ te houden. In enkele gemeenten in Noord Limburg