Onderzoek naar het effect van leiderschapsstijlen op IKC-ontwikkeling

Valentine de Ruyter is na de pabo gaan werken als leerkracht en is later schoolleider geworden. In 2015 is ze in opdracht van haar toenmalige bestuur gestart met de ontwikkeling van basisschool naar Integraal Kindcentrum (IKC). Inmiddels werkt ze in een schoolbestuur dat de ambitie heeft om de doorontwikkeling naar IKC te maken, maar dat nog niet echt begonnen is met stappen zetten. Momenteel is Valentine bezig met masteronderzoek over het effect van de Leergang Directeur IKC van de AVS. KindVak Magazine bevroeg haar hierover.

Kun je wat context geven wat de relevantie van je onderzoek duidt?
Er wordt veel gesproken over IKC-ontwikkeling, en je ziet dat steeds meer scholen zich zo noemen. Maar wanneer spreek je nu over een IKC? Is je organisatie een IKC zodra je het bordje met die tekst bij de deur ophangt? Is het IKC de vervanging van de Brede School? Ben je een IKC omdat je naast onderwijs ook opvang aanbiedt? Het nadenken over opvang en onderwijs is een interessante uitdaging en levert vraagstukken op die soms best lastig kunnen zijn. We kunnen allemaal heel hard blijven roepen hoe belangrijk het is dat kinderen alle kansen krijgen op een zo optimaal mogelijke ontwikkeling. Maar we kunnen in plaats van roepen ook onze energie steken in het ontwikkelen van een nieuw, samenhangend systeem waarin alle kinddiensten echt goed met elkaar samenwerken, waar kinderopvang en onderwijs op elkaar zijn afgestemd en uiteindelijk steeds meer in elkaar overlopen en elkaar versterken. Een IKC is daar de perfecte organisatievorm voor. Er is geen blauwdruk van hoe je een IKC bouwt. Je moet het gewoon doén.

‘Leidt de ene leiderschapsstijl tot intensievere samenwerking tussen kinddiensten dan de andere?’

Waar gaat je onderzoek over?
Ik wil het effect van de leergang Directeur IKC van de AVS op organisatieontwikkeling in kaart brengen. Als je als directeur IKC leiding geeft aan een totaalteam van leerkrachten, pedagogisch medewerkers en onderwijsassistenten ontstaat er een nieuwe dynamiek in je team. Als je daarnaast in overleg gaat met de gemeente en zorg- en welzijnsorganisaties om als IKC het centrale ontmoetingspunt in het leven van ieder kind te zijn, wordt er een beroep gedaan op je ondernemerschap om dit allemaal zo goed mogelijk te organiseren. Ik ben benieuwd welke inzichten de directeuren noemen als eyeopener, welke leiderschapsstijl (of aspecten van leiderschap) zij als effectief zien bij integrale samenwerking en wat zij inzetten (de stijl of inzichten in leiderschap) in hun werkpraktijk richting IKC-ontwikkeling.

Mijn onderzoek richt zich dus op de ervaringen en meningen van de deelnemers aan de leergang directeur IKC. Het in kaart brengen van hun overtuigingen en meningen wordt gecombineerd met de reikwijdte van de samenwerking in het sociale domein die zij in hun organisatie tot stand brengen of hebben gebracht.

Wat is de aanleiding voor je onderzoek?
Toen ik zelf de opdracht kreeg de ontwikkeling naar IKC in te zetten, heb ik met collega’s de leergang directeur IKC gevolgd. De deelnemers kwamen uit heel Nederland en het werd al snel duidelijk dat ieder een eigen verhaal heeft. Daarbij is het interessant om te onderzoeken welke leiderschapsfactoren of leiderschapsstijlen effectief zijn bij de ontwikkeling naar IKC. Leidt de ene leiderschapsstijl tot intensievere samenwerking tussen kinddiensten dan de andere? Of zijn andere factoren, zoals ruimte en medewerking van de gemeente, van grotere invloed dan leiderschapsstijlen? Als blijkt dat bepaalde leiderschapsstijlen van significante invloed zijn op de mate van samenwerking tussen kinddiensten zouden we deze stijlen kunnen proberen te stimuleren bij schoolleiders. Omdat ik ervan overtuigd ben dat hoe beter de samenwerking tussen kinddiensten is, hoe beter dat voor de ontwikkelomgeving van kinderen is. Met andere woorden, als een dergelijk verband kan worden aangetoond zouden we indirect de kwaliteit van de ontwikkelomgeving van kinderen kunnen bevorderen.

Waarom is je onderzoek belangrijk?
Als professionals in een IKC beter samenwerken, plukken burgers en kinderen daar de vruchten van. Er ontstaat betere dienstverlening. Het samen optrekken als één organisatie vanuit één verhaal is verrijkend. Het werken met een team van pedagogisch medewerkers en leerkrachten levert meer op. Het heeft mij geleerd dat professionals elkaars kwaliteiten gaan waarderen en benutten. Zoals gezegd, als blijkt dat een bepaalde leiderschapsstijl invloed heeft op de mate van samenwerking tussen kinddiensten kunnen organisaties sturen op deze kwaliteit, hun beleid toespitsen op het faciliteren van hun leidinggevenden bij het (verder) ontwikkelen van deze leiderschapsstijl (leidinggevenden trainen op dit gebied of leidinggevenden selecteren op deze stijl).

‘Als een dergelijk verband kan worden aangetoond kunnen we indirect de ontwikkelomgeving van kinderen bevorderen.’

Hoe vlieg je je onderzoeksvragen aan? (wat is je onderzoeksmethode)?
Ik wil een aantal vragen stellen aan de deelnemers van de opleiding directeur IKC. In de vorm van een enquête is het mogelijk om iedereen te benaderen. Een aantal mensen zou ik willen interviewen.

Tegen welke moeilijkheden en problemen loop je aan bij het doen van je onderzoek?
IKC heeft in Nederland verschillende gedaanten; er is niet één IKC. De benaming wordt verschillend gebruikt. Daarnaast wordt door de overheid gebruik gemaakt van verschillen in regelgeving en cao. Dat maakt het voor mij lastig om een goed meetinstrument te maken; ik moet een manier vinden om de mate van samenwerking goed meetbaar te maken.

Wat voor impact hoop je dat je onderzoek gaat hebben?
Alle belanghebbenden, gemeenten, bestuur, leidinggevenden en medewerkers van opvangorganisaties en onderwijs hebben een rol in dit verhaal. Als er iemand inspiratie krijgt van mijn onderzoek is dat een mooi begin! Maar we moeten er samen voor zorgen dat kinderen bovenaan de beleidsagenda blijven staan. De mate van beschaving van een land is volgens mij af te lezen aan de manier waarop onderwijs en opvang, cultuur, zorg en veiligheid is geregeld.

Over de auteur: Valentine de Ruyter.

Deel Onderzoek naar het effect van leiderschapsstijlen op IKC-ontwikkeling

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Over KindVak nieuws

KindVak werkt met een aantal vaste redacteuren, die ons redactieteam vormen. Daarnaast zijn we altijd op zoek naar gastredacteuren.

De verantwoording voor ingebrachte teksten liggen bij de auteurs van deze teksten.

Het redactieteam van KindVak

Lees het nieuws per categorie

Beurs nieuws

Branche nieuws

Meld je aan voor de KindVak nieuwsbrief

Waar ontvang jij je updates het liefst?

De combinatiefunctionaris

Roy Frederiks is combinatiefunctionaris Sport voor de Brede school in Veldhoven. Over hoe de verbinding tussen PO en verschillende (sport) diensten effectief en nuttig

Filosoferen in het onderwijs

Filosoferen is een ambacht, geen vak. Aldus filosoof Kristof van Rossem. En dus ging Tjeerd Hilhorst, leerkracht aan de Montessorischool in Wassenaar, filosoferen met

Een (buiten)wereld vol beweging

Dit artikel is een uittreksel uit KindVakMagazine 3-2021. Klik hier om het helemaal te lezen! Bewegend leren, waarom is dat zo belangrijk? Wendy sprak